Κεφαλονιά: μία κουκίδα στο χάρτη ή μια ιδέα;

Σ. Μακρίδης- Ε. Πολλάτου

Κατά το Ι΄ Πανιόνιο Συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στο νησί της Κέρκυρας μεταξύ 30/4 έως 4/5, με κύριο θέμα τον εορτασμό των 150 ετών από την ενσωμάτωση των Επτανήσων στην Ελλάδα, παρουσιάσαμε έρευνα που εστίαζε στο ρόλο της συναισθηματικής  γεωγραφίας του ξένου, ως μέσο επανερμηνείας και οικειοποίησης της Κεφαλονιάς.

Σκοπός της έρευνας ήταν η επανερμηνεία της Κεφαλονιάς (εννοούμενη όχι μόνο  ως φυσικό περιβάλλον, αλλά κυρίως ως κοινωνικός και πολιτιστικός χώρος) από τους φοιτητές, δηλ. το πέρασμα, μέσα από την εμπειρία που αποκόμισαν κατά την παραμονή τους στο νησί, από ένα γεωγραφικό σημείο στο χάρτη σε βιωμένο μέρος. Το θεωρητικό υπόβαθρο για το σχεδιασμό της έρευνας ενισχύθηκε από τη συναισθηματική γεωγραφία.  Ο  πολύ νέος αυτός κλάδος της γεωγραφίας μελετά το ρόλο των συναισθημάτων στη δράση των ανθρώπων (ή τον περιορισμό τους) στο χώρο και έρχεται σε άμεση αλληλεπίδραση με την επιστήμη της κοινωνικής ανθρωπολογίας.

 Πιο συγκεκριμένα επιχειρείται μέσα από την έρευνα η ανίχνευση συναισθηματικών τεχνικών, τις οποίες οι φοιτητές αναπτύσσουν, οι οποίες τους βοηθούν να συνδεθούν με το νησί και να διασχίσουν οι ίδιοι  το όριο του «ξένου».   Οι τεχνικές αυτές μπορεί να συμβάλουν είτε στην αγάπη προς τον τόπο δηλ. την τοποφιλία, είτε προς στην αποστροφή, οπότε μιλάμε για τοποφοβία.

Η έρευνα διεξήχθη με ερωτηματολόγιο κλειστού και ανοιχτού τύπου και το δείγμα αριθμεί 100 φοιτητές, εκ των οποίων η συντριπτική πλειοψηφία είναι γυναίκες. Περιείχε λιγότερο εν ενεργεία φοιτητές, άτομα που φοιτούν από  το τέταρτο εξάμηνο (εαρινό εξάμηνο 2014) και άνω, ενώ η πλειοψηφία ήταν πτυχιούχοι. Το μεγαλύτερο ποσοστό των ερωτηθέντων έχει ζήσει στο νησί για 3.5 έτη κατά μέσο όρο.

Τα υπό έρευνα θέματα ταξινομήθηκαν σε τρεις κύριες ενότητες και μία τέταρτη που περιείχε τα δημογραφικά στοιχεία.

Οι κύριοι άξονες του ερωτηματολογίου βασίζονταν: α) στο κατά πόσο αισθάνθηκαν ή όχι ξένοι, μέσω των αλληλεπιδράσεων με την τοπική κοινωνία β) στη βιωματική σχέση που απέκτησαν με το νησί και γ) στη συνολική εικόνα, που αποκόμισαν για το νησί,.

Μέσα από την ανάλυση έγινε κατανοητό πως για την πλειοψηφία των φοιτητών  δημιουργήθηκε μία κλιμακούμενη αγάπη για το νησί, ως αποτέλεσμα των προσωπικών βιωμάτων, τα οποία προήλθαν από  την αλληλεπίδραση με τον τόπο και τους ανθρώπους, φθάνοντας πολλές φορές έως το επίπεδο της τοποφιλίας. Επίσης ο πολιτισμός και το φυσικού τοπίο, παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του συναισθηματικού χάρτη των φοιτητών.

 Όσοι  φοιτητές δεν ένιωθαν δεμένοι με το νησί, αισθανόμενοι πως διαφέρουν από τους ντόπιους, εντόπισαν τις διαφορές αυτές σε γνωρίσματα του χαρακτήρα των Κεφαλονιτών, έτσι όπως αυτά εμφανίστηκαν στις οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις μεταξύ τους. Οι διαφορές περιστρέφονται γύρω από δυο οπτικές γωνίες:  κατά πρώτον στο ότι: «αυτοί (οι ντόπιοι) είναι διαφορετικοί» και κατά δεύτερο στο ότι: «εγώ ( ο φοιτητής) είμαι διαφορετικός».

Το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από την ανάλυση των απαντήσεων είναι ότι το συναισθηματικό  δέσιμο των φοιτητών με το νησί είναι απόρροια της δικής τους δράσης και πρωτοβουλίας σε όλους τους τομείς: κοινωνικές σχέσεις, γνωριμία με το φυσικό περιβάλλον, κλπ. Ο φοιτητής βρίσκεται στο επίκεντρο, κινεί τις διαδικασίες, πρωταγωνιστώντας σε αυτές. Παράγει συναίσθημα- είτε μέσα από τις ανθρώπινες σχέσεις, είτε μέσα από τις επιμέρους προσωπικές εμπειρίες- και κατόπιν το μετουσιώνει σε αναμνήσεις, δημιουργώντας το δικό του συναισθηματικό χάρτη.  Οι παραπάνω συναισθηματικές διεργασίες συνιστούν στο δέσιμο με το νησί και συντελούν στην επανερμηνεία του τόπου, καθιστώντας την Κεφαλονιά από ένα νησί του Ιονίου, σε ένα ξεχωριστό μέρος γι’ αυτούς.  Η συναισθηματική γεωγραφία, η «γεωγραφική ευαισθησία» όπως θα ταίριαζε καλύτερα στην περίπτωση των μελετώμενων φοιτητών, αποδεικνύει την άμεση και άρρηκτη σχέση των συναισθημάτων με την εκ νέου διαμόρφωση του περιεχομένου ενός τόπου.

Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε θερμά όλους τους φοιτητές που συμμετείχαν πρόθυμα στη συμπλήρωση του ερωτηματολογίου και να αφιερώσουμε την παρούσα μελέτη σε όλη τη φοιτητική κοινότητα του τμήματος Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας.

Author: Enimerosi

Share This Post On

Leave a Reply